Antyk · 1 pytanie jawne

„Iliada” Homera na maturze ustnej

„Iliada” to epos Homera o kilkudziesięciu dniach dziesiątego roku wojny trojańskiej, zbudowany wokół gniewu Achillesa. Na liście pojawia się w pytaniu o heroizm wobec losu, które wymaga dobrej znajomości kilku kluczowych scen, bo każdy z bohaterów przyjmuje swój los inaczej.
pytanie jawne
1
scen w opracowaniach
3
kontekstów
3
epoka
Antyk

Motywy i problemy

heroizm i honorlos i wola bogówgniew i jego skutkiwojna i cierpienieczłowieczeństwo w czasie wojny

Lista CKE 2026–2028

1 pytanie jawne z tej lektury

Przed egzaminem

Co zapamiętać z tej lektury

  • Spór Achillesa z Agamemnonem o brankę Bryzeidę sprawia, że Achilles wycofuje się z walki, a Grecy zaczynają przegrywać.
  • Hektor żegna się z Andromachą i synkiem Astyanaksem na murach Troi: przeczuwa klęskę miasta, a mimo to wraca do walki z poczucia obowiązku.
  • Hektor zabija Patroklosa, przyjaciela Achillesa; Achilles wraca do boju, zabija Hektora i bezcześci jego ciało, choć wie z przepowiedni, że sam wkrótce zginie.
  • W ostatniej pieśni Priam przychodzi nocą do namiotu Achillesa i prosi o ciało syna, a Achilles, wzruszony myślą o własnym ojcu, oddaje je.

Częsty błąd

Opowiadanie o koniu trojańskim i zdobyciu Troi, których w „Iliadzie” nie ma: epos kończy się pogrzebem Hektora.

Sceny do argumentów

Sceny, które pracują w wielu pytaniach

Zebrane z naszych opracowań. Ta sama scena może dowodzić różnych tez, zależnie od pytania.

  • Hektor walczy, choć wie, że Troja upadnie.

    W pieśni VI, w rozmowie z Andromachą na murach, Hektor mówi, że przeczuwa upadek Troi i wyobraża sobie niewolę żony, a mimo to wraca na pole bitwy. Zdejmuje hełm, który przestraszył małego Astyanaksa, i bierze syna na ręce. W pieśni XXII czeka pod murami na Achillesa, choć Priam i Hekabe błagają go, by schronił się w mieście.

    W pytaniu 7: Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem
  • Achilles świadomie wybiera krótkie życie i wieczną sławę.

    W pieśni IX Achilles opowiada poselstwu Agamemnona, że matka Tetyda przepowiedziała mu dwie drogi: długie życie w domu bez sławy albo krótkie życie z chwałą pod Troją. Po śmierci Patroklosa, zabitego przez Hektora, porzuca gniew na Agamemnona i wraca do walki, choć wie, że niedługo po Hektorze sam zginie.

    W pytaniu 7: Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem
  • Priam i Achilles pokazują heroizm człowieczeństwa wobec losu.

    W pieśni XXIV stary król Priam nocą, prowadzony przez Hermesa, przychodzi do namiotu Achillesa i całuje ręce zabójcy swojego syna, prosząc o ciało Hektora. Achilles, poruszony wspomnieniem własnego ojca, płacze razem z nim, oddaje ciało i godzi się na rozejm na czas pogrzebu.

    W pytaniu 7: Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem

Konteksty

Konteksty, które coś dowodzą

  • literacki

    „Antygona” Sofoklesa

    Antygona, podobnie jak Hektor, wybiera obowiązek wobec rodziny i bogów, choć wie, że grozi jej kara śmierci ze strony Kreona. U Homera heroizm wyrasta z honoru wojownika, u Sofoklesa z prawa moralnego, więc zestawienie pokazuje dwa rodzaje postawy wobec losu.

  • filozoficzny

    Albert Camus, „Mit Syzyfa”

    Syzyf wraca do swojej pracy mimo świadomości, że kamień znów spadnie, a Camus widzi w tym godność wobec absurdu. Użyj tego, by pokazać, że u Homera też liczy się postawa, a nie wynik: Hektor ginie, a mimo to pozostaje wzorem.

  • historycznoliteracki

    „Pieśń o Rolandzie” (anonimowy poemat średniowieczny)

    Roland, dowodzący tylną strażą wojsk Karola Wielkiego pod Roncevaux, długo odmawia wezwania pomocy rogiem, bo uważa to za ujmę dla honoru, i ginie. Zestaw go z Hektorem i Achillesem: dla wszystkich trzech honor jest ważniejszy niż życie, ale Homer pokazuje przy tym cenę, jaką płacą ich bliscy.

Pytania i odpowiedzi

Ile pytań jawnych jest z lektury Iliada Homera?

Na liście CKE na lata 2026–2028 jest jedno pytanie z tej lektury: 7. Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem.

Jak przygotować Iliada Homera do matury ustnej?

Zamiast streszczenia przygotuj kilka scen, które znasz dokładnie, i dla każdej jedno zdanie: co dowodzi. Te same sceny posłużą w różnych pytaniach, zmienia się tylko teza. Uważaj na typowy błąd: opowiadanie o koniu trojańskim i zdobyciu Troi, których w „Iliadzie” nie ma: epos kończy się pogrzebem Hektora.

Inne lektury z tej epoki

Pytania według listy CKE na lata 2026–2028. Wprowadzenie, sceny i konteksty są autorskie (redakcja Matury Ustne) i nie zastępują lektury.

Do matury ustnej z polskiego: kilka miesięcy dni

Przećwicz tę lekturę na głos

Odpowiedz na pytanie jawne i zobacz punkty według kryteriów CKE z cytatem z Twojej wypowiedzi.

Zrób darmową symulację

Daty: komunikat CKE o harmonogramie 2027