„Mitologia” Jana Parandowskiego (cz. I „Grecja”) na maturze ustnej

Prometeusz poświęca własną wolność dla dobra ludzi.

Prometeusz, Tytan, wbrew woli Zeusa przynosi ludziom ogień. Za karę zostaje przykuty do skały na Kaukazie, a orzeł codziennie wyjada mu wątrobę, która odrasta. Po wielu latach Herakles zabija orła i go uwalnia.

Alkestis oddaje życie z miłości do męża.

Admet, król Feraj, ma umrzeć, ale może żyć dalej, jeśli ktoś odda życie za niego. Odmawiają rodzice, a zgadza się żona Alkestis. Herakles walczy ze Śmiercią i przyprowadza ją z powrotem.

Tezeusz ryzykuje życie dla swojej wspólnoty.

Ateńczycy płacą Minosowi, królowi Krety, haracz w postaci młodzieńców i dziewcząt wysyłanych na pożarcie Minotaurowi. Tezeusz zgłasza się jako jeden z nich, wchodzi do labiryntu, zabija Minotaura i wychodzi dzięki nici Ariadny.

Wina Tantala to nadużycie zaufania bogów i próba sprawdzenia ich wszechwiedzy, a kara jest lustrzanym odbiciem przewinienia.

Tantal, ulubieniec bogów dopuszczany do ich uczt, zdradza boskie tajemnice, a w końcu, chcąc wystawić na próbę wszechwiedzę Olimpijczyków, podaje im do zjedzenia ciało własnego syna Pelopsa. Zostaje strącony do podziemi, gdzie stoi w wodzie pod gałęziami pełnymi owoców, lecz woda i owoce cofają się, gdy tylko chce ich dosięgnąć.

Pycha matki, która stawia się wyżej od bogini, zostaje ukarana odebraniem tego, z czego była dumna.

Niobe, królowa Teb, chlubi się licznym potomstwem i wywyższa nad Latonę, matkę tylko dwojga dzieci: Apollina i Artemidy. Rodzeństwo bogów zabija strzałami dzieci Niobe, a ona z rozpaczy zamienia się w skałę, z której płyną łzy.

Prometeusz zostaje ukarany za czyn, który z perspektywy ludzi jest dobrem, więc mit komplikuje prostą zasadę winy i kary.

Prometeusz oszukuje Zeusa przy podziale ofiarnego mięsa, a potem wykrada ogień i przynosi go ludziom. Zeus każe przykuć go do skały na Kaukazie, gdzie orzeł wyjada mu wątrobę, która stale odrasta; uwalnia go dopiero Herakles.

Miłość daje odwagę, by przekroczyć granicę, której żaden żywy człowiek nie przekracza.

Gdy Eurydyka umiera ukąszona przez węża, Orfeusz schodzi do podziemi. Swoją pieśnią i grą na lirze porusza Charona, Cerbera, a w końcu Hadesa i Persefonę, którzy zgadzają się oddać mu żonę.

Zwycięstwo miłości nad śmiercią jest jednak kruche i zależy od zaufania.

Bogowie stawiają warunek: Orfeusz nie może obejrzeć się za Eurydyką, zanim wyjdą na światło dnia. Tuż przed końcem drogi niepokój zwycięża, Orfeusz się odwraca i traci żonę na zawsze. Potem żyje w rozpaczy, aż ginie z rąk bakchantek.