Czy matura ustna liczy się na studia i do czego jest potrzebna?

W 2027 roku egzamin maturalny (zarówno w Formule 2023, jak i 2015) zdasz, jeśli z każdego przedmiotu obowiązkowego, w części ustnej i pisemnej, uzyskasz co najmniej 30% punktów, oraz przystąpisz do części pisemnej co najmniej jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 26.3) Przedmiotów obowiązkowych jest pięć:

• egzamin pisemny z języka polskiego na poziomie podstawowym,
• egzamin pisemny z matematyki na poziomie podstawowym,
• egzamin pisemny z wybranego języka obcego nowożytnego na poziomie podstawowym,
• egzamin ustny z języka polskiego (30% z 30 punktów to 9 punktów),
• egzamin ustny z wybranego języka obcego nowożytnego (także 30% z 30 punktów, czyli 9 punktów).

Wyjątek dotyczy osób, które zamiast języka obcego zdają w części pisemnej język łaciński na poziomie podstawowym: nie przystępują one do ustnego z języka obcego. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 26.2) Dla informacji: od 2028 roku próg 30% obejmie także jeden przedmiot dodatkowy, ale dla matury w 2027 roku wystarczy do niego przystąpić. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 26.3)

Co z tego wynika? Nawet bardzo dobre wyniki pisemne na rozszerzeniu nie pomogą, jeśli z któregoś egzaminu ustnego nie osiągniesz 30%. Wtedy nie dostajesz świadectwa, tylko informację o wynikach. (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 26.4) Na studia pierwszego stopnia może zostać przyjęta osoba, która posiada świadectwo dojrzałości. (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, t.j. 2024, art. 69 ust. 2) Wyniki matury w terminie głównym są ogłaszane i wydawane 9 lipca 2027 roku. (Komunikat CKE o harmonogramie 2027, termin ogłaszania wyników)

Ustawa nie zawiera zakazu ani nakazu liczenia wyniku ustnego. Podstawą przyjęcia na studia pierwszego stopnia są wyniki egzaminu maturalnego, ale to uczelnia ustala, jakie wyniki stanowią podstawę przyjęcia, i podaje to do wiadomości publicznej. Uchwała senatu z zasadami rekrutacji musi być udostępniona najpóźniej do 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki. (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, t.j. 2024, art. 70 ust. 1 i 3)

W praktyce najczęściej liczy się część pisemna. Przykłady:

• Uniwersytet Gdański, rekrutacja na rok akademicki 2026/2027: uchwała stanowi, że w przypadku nowej matury uwzględnia się wyniki z części pisemnej. (Uchwała nr 32/25 Senatu UG, § 7 ust. 2)
• Warszawski Uniwersytet Medyczny, logopedia, rok akademicki 2027/2028: kwalifikacja opiera się na wynikach pisemnych: polskiego, języka obcego i przedmiotu dodatkowego na rozszerzeniu. Wynik z polskiego i języka obcego na poziomie podstawowym przelicza się wg zasady 1% = 0,8 punktu, a na poziomie rozszerzonym 1% = 1 punkt. (WUM, logopedia, rekrutacja 2027/2028, załącznik 11) Na przykład 80% z pisemnego języka obcego na poziomie podstawowym to 64 punkty (0,8 x 80).

Zasady się zmieniają i bywają wyjątki. Ten sam WUM na tym samym kierunku w roku akademickim 2018/2019 uwzględniał wynik egzaminu ustnego z języka obcego nowożytnego. (WUM, logopedia, rekrutacja 2018/2019, załącznik 11) To pokazuje, że nie wolno opierać się na starych poradnikach, tylko na uchwale z roku, w którym się rekrutujesz.

Uczelnia może zorganizować dodatkowe egzaminy wstępne tylko wtedy, gdy trzeba sprawdzić uzdolnienia artystyczne, sprawność fizyczną lub szczególne predyspozycje niesprawdzane na maturze. Takie egzaminy nie mogą dotyczyć przedmiotów objętych egzaminem maturalnym, a wyniki egzaminu sprawdzającego uzdolnienia artystyczne lub sprawność fizyczną mogą stanowić nawet do 100% wyniku rekrutacyjnego. (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, t.j. 2024, art. 70 ust. 4) Przepis wskazuje uzdolnienia artystyczne i sprawność fizyczną, więc w praktyce dotyczy to kierunków artystycznych i sportowych. Czy sprawdzian ma formę prezentacji, rozmowy czy próby praktycznej, podaje uchwała uczelni.

Z tego samego przepisu wynika, że uczelnia nie może przeprowadzić własnego egzaminu wstępnego z przedmiotu objętego maturą, na przykład z języka obcego. Znajomość języka obcego na kierunkach filologicznych uczelnia sprawdza więc wynikami z matury, a które z nich i w jakiej formie, wskaże uchwała.

Uczelnie zagraniczne mają własne wymagania wobec kandydatów z polską maturą. Konkretne warunki (średnia, wynik z języka, certyfikat) sprawdź w ofercie wybranego kierunku, bo nie ma jednej reguły.

Zgodnie z harmonogramem CKE na 2027 rok części pisemne rozpoczynają się 4 maja (polski na poziomie podstawowym), a części ustne trwają: z języka polskiego w dniach 7-8, 10-13, 17-22, 24-26 i 28-29 maja, z języków obcych nowożytnych od 6 do 31 maja (z wyjątkiem 9, 16, 23, 27 i 30 maja). Dzień Twojego egzaminu ustnego wyznacza szkolny harmonogram, który przewodniczący zespołu egzaminacyjnego ogłasza do 4 marca 2027 roku. (Komunikat CKE o harmonogramie 2027, harmonogram części ustnej i pisemnej) (Informacja CKE o egzaminie 2027, sekcja 20.2)

Praktyczne wnioski (to rady, nie przepisy):

• Znajomość lektur z listy przydaje się i do ustnego, i do wypracowania, więc nauka lektur pracuje na oba egzaminy.
• Ćwicz schemat wypowiedzi (wstęp z tezą, rozwinięcie z argumentami, zakończenie) zamiast uczyć się całych monologów na pamięć.
• Nie zostawiaj ustnego na ostatnią chwilę. Próg 30% jest realnym warunkiem świadectwa, więc ten egzamin wymaga osobnych ćwiczeń mówienia, a nie tylko powtórek materiału.