Ballady Adama Mickiewicza na maturze ustnej

Zbrodnia ukryta przed ludźmi i tak zostaje ukarana.

W „Lilijach” pani zabija męża, który wraca z wojny, grzebie go w gaju i sieje na grobie lilie. Gdy bracia zmarłego starają się o jej rękę, wieńce na ślub powstają z kwiatów zerwanych z mogiły. W czasie ceremonii w kościele zjawia się zamordowany mąż i upomina się o swoje lilie, a kościół z weselnikami zapada się pod ziemię.

Złamanie przysięgi jest winą, która zasługuje na surową karę.

W „Świteziance” młody strzelec przysięga wierność tajemniczej dziewczynie znad jeziora, a ona ostrzega go przed skutkami krzywoprzysięstwa. Wkrótce z wody wyłania się piękna nimfa i kusi go, a on ulega. Okazuje się, że to ta sama dziewczyna; za zdradę strzelec zostaje wciągnięty w głębinę, a jego duch jest skazany na wieczną mękę.

Ludowa sprawiedliwość staje po stronie skrzywdzonych i słabszych.

W „Rybce” wiejska dziewczyna Krysia, uwiedziona i porzucona przez pana, który żeni się z bogatą panią, rzuca się do wody i zamienia w rybkę. Stary sługa przynosi nad brzeg jej dziecko, by mogła je karmić. Na końcu pan i pani zostają zamienieni w kamienie.