„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego na maturze ustnej

Inteligencja traktuje chłopów protekcjonalnie i nie chce poznać ich rzeczywistych dążeń.

Na początku dramatu Czepiec zagaduje Dziennikarza o politykę i o to, co słychać w świecie, pokazując, że chłopi interesują się sprawami publicznymi. Dziennikarz zbywa go, mówiąc, że ma polityki dość, a niech na całym świecie trwa wojna, byle polska wieś była zaciszna i spokojna.

Chłopomania jest powierzchowna: zachwyt nad wsią nie oznacza jej zrozumienia.

Pan Młody, poeta z miasta, żeni się z wiejską dziewczyną i zachwyca się prostotą wsi. Gdy Panna Młoda pyta, gdzie jest Polska, Pan Młody każe jej położyć rękę na sercu i mówi, że to właśnie Polska, ale ich rozmowa pokazuje, że patrzą na świat zupełnie inaczej.

Porozumienie blokują pamięć krzywd i bierność elit.

Dziadkowi ukazuje się Upiór, czyli Jakub Szela, przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 roku, naznaczony krwią, której nie może zmyć. W akcie III Gospodarz otrzymuje od Wernyhory złoty róg i polecenie zwołania ludzi, przekazuje go Jaśkowi, a ten gubi róg, schylając się po czapkę z pawimi piórami. Chłopi z kosami czekają na znak, ale nic się nie dzieje, a wszystkich obejmuje chocholi taniec.

Inteligencja tonie w słowach i marzeniach zamiast w czynie.

Poeta, Dziennikarz i Pan Młody dużo mówią o Polsce, sztuce i historii, lecz ich rozmowy nie przechodzą w działanie. Zjawa Stańczyka, królewskiego błazna, przychodzi do Dziennikarza i wytyka mu wygodną bezczynność oraz brak odpowiedzialności za kraj.

Chłopi są gotowi do czynu, ale potrzebują przywództwa i celu.

Czepiec to chłop rzeczowy i niechętny pustym deklaracjom inteligentów, a zarazem człowiek gotowy do walki. Gospodarz, po wizycie zjawy Wernyhory, przekazuje Jaśkowi złoty róg, który ma zwołać wieś do powstania, ale Jasiek gubi róg po drodze.

Chocholi taniec pokazuje paraliż obu stanów.

Jasiek wraca z samym sznurem po złotym rogu. Zjawia się Chochoł, a goście weselni, zamiast ruszyć do działania, wpadają w usypiający taniec prowadzony przez jego muzykę, mimo że w nocy pojawiły się zjawy ostrzegające i wzywające do czynu.

Już realistyczna część dramatu jest sądem nad przepaścią między inteligencją a chłopami.

W pierwszym akcie Czepiec pyta Dziennikarza o politykę i świat, a ten zbywa go, radząc, by chłopi siedzieli spokojnie w swojej wsi. Pan Młody zachwyca się wsią jak sielanką, nie znając jej codzienności.

Zjawy przynoszą postaciom prawdę o ich winach i historii, której nie chcą pamiętać.

Stańczyk przychodzi do Dziennikarza i obnaża jego bezradność oraz pesymizm. Upiór, czyli Jakub Szela, przypomina Dziadkowi rzeź szlachty w 1846 roku. Hetman, kojarzony ze zdradą narodową, staje przed Panem Młodym jako wyrzut wobec szlachty.