„Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego na maturze ustnej

Raskolnikow przegrywa pierwszą walkę z pychą, choć sumienie go ostrzega.

Przed zbrodnią Raskolnikow śni, że jako dziecko patrzy, jak Mikołka z pijaną gromadą katuje na śmierć starą szkapę. Budzi się przerażony i chce porzucić plan zabicia lichwiarki, a jednak wkrótce, przekonany swoją teorią o ludziach niezwykłych, zabija Alonę Iwanownę i jej siostrę Lizawietę.

Słabość może być w pełni uświadomiona, a mimo to człowiek jej ulega.

Marmieładow w szynku opowiada Raskolnikowowi o swoim pijaństwie: przepija pieniądze rodziny, choć wie, że przez to jego córka Sonia musi utrzymywać bliskich. Gardzi sobą, ale nie potrafi przestać pić, a w końcu ginie pod kołami powozu.

Zwycięstwo nad słabością wymaga pokory i pomocy drugiego człowieka.

Sonia czyta Raskolnikowowi ewangeliczną opowieść o wskrzeszeniu Łazarza, a potem przyjmuje jego wyznanie i namawia go, by przyznał się do winy. Raskolnikow zgłasza się na policję, lecz na Syberii długo żałuje tylko porażki, nie czynu. Dopiero w epilogu, nad rzeką, pada Soni do nóg i zaczyna nowe życie.

Wina Raskolnikowa wyrasta z teorii, która pozwala ludziom niezwykłym przekraczać prawo.

Raskolnikow w artykule prasowym dzieli ludzi na zwykłych i niezwykłych, którym wolno przelać krew dla wyższego celu. Zabija siekierą lichwiarkę Alonę Iwanownę, a gdy niespodziewanie wraca jej siostra Lizawieta, łagodna i bezbronna, zabija także ją.

Kara zaczyna się w sumieniu bohatera, zanim zajmie się nim prawo.

Po zabójstwie Raskolnikow popada w gorączkę, mdleje w cyrkule, odpycha matkę i siostrę, a zrabowane przedmioty ukrywa pod kamieniem, nawet do nich nie zaglądając. Sędzia śledczy Porfiry Pietrowicz nie ma dowodów, ale w rozmowach daje mu do zrozumienia, że winny sam się zdradzi.

Wyjście z winy prowadzi przez wyznanie, przyjęcie kary i miłość.

Sonia Marmieładowa czyta Raskolnikowowi ewangeliczną historię wskrzeszenia Łazarza, a gdy on wyznaje jej zbrodnię, każe mu pójść na rozstaje, ucałować ziemię i przyznać się. Raskolnikow zgłasza się na policję, zostaje skazany na osiem lat katorgi, a w epilogu na Syberii, dzięki miłości Soni, zaczyna nowe życie.

Sonia poświęca godność i dobre imię, by ratować rodzinę przed głodem.

Marmieładow w karczmie opowiada Raskolnikowowi, że jego córka Sonia, by wyżywić macochę Katarzynę Iwanownę i jej dzieci, zaczęła zarabiać jako prostytutka i otrzymała żółty bilet. Musiała wyprowadzić się z domu, a mimo to nadal przynosi rodzinie pieniądze.

Dunia jest gotowa poświęcić własne szczęście i przyszłość dla brata.

Z listu matki Raskolnikow dowiaduje się, że Dunia przyjęła oświadczyny Łużyna, człowieka wyrachowanego, który chce mieć żonę wdzięczną mu za wyciągnięcie z biedy. Raskolnikow rozumie, że siostra robi to głównie po to, by pomóc mu w karierze, i sprzeciwia się temu małżeństwu.