„Dżuma” Alberta Camusa na maturze ustnej

Doktora Rieux skłania do poświęcenia zwykła uczciwość wobec zawodu i ludzi.

Rieux od pierwszych przypadków domaga się uznania epidemii, pracuje ponad siły, leczy i izoluje chorych, choć jego żona przebywa w sanatorium poza zamkniętym miastem. W rozmowie z Rambertem mówi, że w walce z dżumą nie chodzi o heroizm, tylko o uczciwość, którą dla niego jest wykonywanie swojego zawodu.

Rambert pokazuje, że do poświęcenia skłania solidarność, nawet kosztem osobistego szczęścia.

Paryski dziennikarz Rambert trafia do Oranu przypadkiem i po zamknięciu miasta długo próbuje uciec do ukochanej z pomocą przemytników. Gdy ucieczka jest już przygotowana, rezygnuje z niej i zostaje w formacjach sanitarnych, tłumacząc doktorowi, że wstydziłby się być szczęśliwy sam.

Tarrou poświęca się z przekonań moralnych: nie chce stać po stronie tych, którzy zabijają.

Tarrou organizuje ochotnicze formacje sanitarne. W nocnej rozmowie z Rieux opowiada, że jako syn prokuratora zobaczył w sądzie, jak ojciec żąda kary śmierci dla oskarżonego, i od tej pory nie zgadza się na żadne usprawiedliwianie zabijania. Mówi, że chciałby być świętym bez Boga.

Śmierć niewinnego dziecka wywołuje bunt przeciw cierpieniu, którego nie da się usprawiedliwić.

Synek sędziego Othona umiera w długiej agonii, choć podano mu surowicę przygotowaną przez doktora Castela. Przy łóżku czuwają lekarze i ojciec Paneloux. Po śmierci chłopca wzburzony Rieux mówi jezuicie, że to dziecko na pewno było niewinne, i zapowiada, że nigdy nie pokocha świata, w którym dzieci są torturowane.

Ojciec Paneloux pokazuje, jak cierpienie wystawia wiarę na najcięższą próbę.

W pierwszym kazaniu jezuita nazywa dżumę karą za grzechy mieszkańców Oranu i zwraca się do nich „wy”. Po śmierci dziecka głosi drugie kazanie, w którym mówi już „my” i twierdzi, że wobec cierpienia niewinnych trzeba albo wszystko przyjąć, albo wszystko odrzucić. Wstępuje do formacji sanitarnych, umiera, a w jego karcie zapisano „przypadek wątpliwy”.

Śmierć Tarrou ukazuje godność człowieka, który walczy do końca, choć wie, że może przegrać.

Gdy epidemia już słabnie, Tarrou zaraża się dżumą. Rieux i jego matka opiekują się nim w domu, a Tarrou do ostatniej chwili świadomie zmaga się z chorobą. Rieux przeżywa tę śmierć jako swoją klęskę, a wkrótce potem dostaje telegram o śmierci żony.

Przyjaźń rodzi się ze wspólnego działania, a nie z podobieństwa charakterów.

Tarrou, przybysz bez obowiązków wobec Oranu, przychodzi do doktora Rieux i proponuje zorganizowanie ochotniczych formacji sanitarnych. Obaj od tej chwili pracują ramię w ramię, choć różnią się poglądami i przeszłością.

W środku zarazy przyjaciele potrafią znaleźć chwilę bliskości, która przywraca im człowieczeństwo.

Tarrou opowiada Rieux o swoim ojcu, prokuratorze, i o tym, jak widok sądu nad oskarżonym sprawił, że postanowił walczyć z każdą formą zadawania śmierci. Po tej rozmowie obaj idą nocą kąpać się w morzu, co Tarrou traktuje jako gest przyjaźni, i płyną obok siebie w milczeniu.